هفته گذشته کمیسیون اروپا اعلام کرد که در حال آماده شدن برای اعمال تعرفه بر واردات نفت روسیه است که از طریق مجارستان و اسلواکی وارد اتحادیه اروپا می شود.

این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، در تلاش برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین، فشارهایی را بر اعضای ناتو برای توقف خرید انرژی از روسیه اعمال کرده است. او هفته گذشته در سازمان ملل گفت: "آنها جنگ علیه خودشان را تامین مالی می کنند. لعنتی چه کسی این مورد را شنیده است؟" اشاره ترامپ به بیش از یک میلیارد یورو (1.35 میلیارد دلار) کشورهای اتحادیه اروپا بود که همچنان هر ماه برای سوخت های فسیلی به روسیه پرداخت می کنند.

در این توضیح، الجزیره آخرین ارقام مربوط به واردات نفت و گاز اروپا از روسیه، چرایی وابستگی برخی کشورها به انرژی روسیه و سایر کشورهایی که اکنون سوخت روسیه را خریداری می‌کنند، تشریح می‌کند.

کدام کشورهای اروپایی هنوز انرژی روسیه را می خرند؟

طبق گزارش مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک (CREA)، که جریان‌های فیزیکی سوخت‌های فسیلی را ردیابی می‌کند، اتحادیه اروپا در ماه اوت 1.15 میلیارد یورو (1.35 میلیارد دلار) برای سوخت‌های فسیلی روسیه هزینه کرده است.

پنج واردکننده بزرگ با خرید 979 میلیون یورو (1.15 میلیارد دلار) نفت و گاز روسیه، 85 درصد از کل آن را به خود اختصاص دادند. 15 درصد باقیمانده از کشورهایی مانند اسپانیا، بلغارستان، رومانی، ایتالیا، یونان، کرواسی، اسلوونی، اتریش و لهستان بود.

برترین خریداران انرژی روسیه عبارتند از:

مجارستان و اسلواکی هر دو نفت خام و گاز خط لوله روسیه را خریداری کردند، در حالی که فرانسه، هلند و بلژیک گاز طبیعی مایع (LNG) را وارد کردند که گاز طبیعی خنک‌شده به مایع است، بنابراین می‌توان آن را به جای از طریق خطوط لوله با کشتی حمل کرد.

اتکای شدید اروپا به نفت و گاز

نفت (33 درصد) و گاز طبیعی (24 درصد) با هم بیش از نیمی از عرضه انرژی اروپا را تشکیل می دهند.. زغال سنگ 11.7 درصد، پس از آن هسته ای با 11.2 درصد، سوخت های زیستی با 10.9 درصد، خورشیدی و بادی با 6.1 درصد و انرژی آبی با 3.1 درصد سهم دارند.

بر اساس گزارش گلوبال دیتا، برای انتقال این حجم عظیم نفت و گاز، اروپا به شبکه گسترده ای از 202685 کیلومتر خط لوله فعال از سال 2023 متکی است.

بخش کلیدی این شبکه، خط لوله 4000 کیلومتری دروژبا، یکی از طولانی ترین خطوط لوله نفت جهان، با ظرفیت 1.2 تا 1.4 میلیون بشکه در روز است که نفت را از شرق روسیه از طریق بلاروس و اوکراین به مجارستان و اسلواکی می رساند.

مجارستان و اسلواکی به دریافت نفت از طریق این خط لوله تحت معافیت موقت اتحادیه اروپا که برای جلوگیری از کمبود شدید انرژی اعطا شده است، ادامه می دهند، زیرا این کشورهای محصور در خشکی به شدت به خط لوله دروژبا متکی هستند و مسیرهای وارداتی یا بندرهای جایگزین کمی دارند.

وابستگی اروپا به گاز روسیه چگونه تغییر کرده است؟

قبل از تهاجم روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اتحادیه اروپا بیش از 45 درصد از کل واردات گاز و 27 درصد نفت خود را از روسیه تامین می کرد. تا سال 2024، این سهم برای گاز به 19 درصد و برای نفت سه درصد کاهش یافت.

بسیاری از رهبران اروپایی برای اعمال تحریم‌های شدیدتر علیه روسیه تحت فشار قرار گرفته‌اند، زیرا اتحادیه اروپا به دنبال کاهش وابستگی خود به انرژی روسیه است. با این حال، این موضوع برای کشورهایی که شدیداً به یک منبع انرژی وابسته هستند چالش‌برانگیز است، به عنوان مثال، در مجارستان، بیش از 60 درصد انرژی از نفت و گاز تأمین می‌شود.

واردات گاز روسیه از بیش از 150 میلیارد متر مکعب (میلیارد متر مکعب) در سال 2021 به کمتر از 52 میلیارد متر مکعب در سال 2024 کاهش یافت. این کسری تا حد زیادی با افزایش واردات از سایر شرکا جبران شد: واردات ایالات متحده از 18.9 میلیارد مترمکعب در سال 2021 به 45.1 میلیارد مترمکعب در سال 2024، نروژ از 79.5 میلیارد مترمکعب به 91.1 میلیارد مترمکعب و سایر شرکا از 41.6 میلیارد مترمکعب به 45 میلیارد مترمکعب افزایش یافت.

اروپا چه کالاهای دیگری از روسیه می خرد؟

علاوه بر واردات کمتر انرژی، اتحادیه اروپا اکنون نیکل، آهن و فولاد کمتری از روسیه وارد می کند.

با این حال، کود ضروری برای کشاورزی، که روسیه تولیدکننده و صادرکننده اصلی آن است، از سال 2021 تا 2025 تقریباً 20 درصد افزایش یافته است.

اوایل سال جاری، پیشنهاد کمیسیون اروپا برای اعمال تعرفه 6.5 درصدی بر واردات کود از روسیه و بلاروس توسط کمیسیون اروپا با هدف حذف تدریجی اتکا به کودهای معدنی از مسکو تأیید شد.

خارج از اتحادیه اروپا، چه کسی انرژی روسیه را می خرد؟

در ماه آگوست، چین بزرگترین خریدار سوخت های فسیلی روسیه بود که 5.7 میلیارد یورو (6.7 میلیارد دلار) از درآمد صادرات انرژی روسیه را به خود اختصاص داد که 58 درصد (3.1 میلیارد یورو) از این واردات نفت خام بود.

هند دومین خریدار بزرگ با 3.6 میلیارد یورو (4.2 میلیارد دلار) واردات بود که 78 درصد آن (2.9 میلیارد یورو) نفت خام بود.

ترکیه با واردات 3 میلیارد یورو (3.5 میلیارد دلار) انرژی، از جمله ترکیبی از گاز خط لوله، محصولات نفتی، نفت خام و زغال سنگ، رتبه سوم را به خود اختصاص داد.

اتحادیه اروپا چهارمین خریدار بزرگ بود که 1.2 میلیارد یورو (1.4 میلیارد دلار) واردات داشت. دو سوم این گاز LNG روسیه و گاز خط لوله به ارزش 773 میلیون یورو (907 میلیون دلار) بود.

کره جنوبی با 564 میلیون یورو (662 میلیون دلار) پنجمین خریدار بزرگ بود که سه چهارم واردات آن از زغال سنگ تشکیل شده است.