داکا، بنگلادش (AP) - حزب ملی‌گرای بنگلادش او روز سه‌شنبه در بیانیه‌ای گفت: خالده ضیا، نخست‌وزیر سابق بنگلادش، که رقابت سرسختانه‌اش با یکی دیگر از نخست‌وزیر سابق سیاست این کشور را برای یک نسل تعریف کرد، درگذشت. او 80 ساله بود.

ضیا اولین زنی بود که به نخست‌وزیری بنگلادش انتخاب شد.

او با پرونده‌های فساد روبه‌رو بود که به گفته او انگیزه‌های سیاسی داشتند، اما در ژانویه ۲۰۲۵، دیوان عالی کشور ضیا را در آخرین پرونده فساد علیه وی تبرئه کرد که به او اجازه می‌داد در انتخابات عمومی F شرکت کند. BNP گفت که پس از آزادی او از زندان به دلیل بیماری در سال 2020، خانواده او حداقل 18 بار از دولت رقیب اصلی وی، نخست وزیر سابق شیخ حسینه درخواست کردند تا اجازه دهند او در خارج از کشور معالجه شود، اما این درخواست ها رد شد.

به دنبال برکناری حسینه در سال 2024 توسط دولت بین المللی محمد یونس بالاخره اجازه داد او برود. او در ژانویه به لندن رفت و در ماه می به بنگلادش بازگشت.

مبارزه ضیاء علیه دیکتاتوری نظامی

اوایل سال‌های استقلال بنگلادش، که در جنگ خونین سال 1971 علیه پاکستان به دست آمد، با ترورها، کودتاها و ضدکودتاها مشخص شد، زیرا شخصیت‌های نظامی و رهبران سکولار و اسلامی برای کسب قدرت به رقابت پرداختند.

شوهر ضیا، رئیس جمهور ضیاورحمان، در سال 1977 به عنوان یک فرمانده نظامی قدرت را به دست گرفت و یک سال بعد حزب ملی گرای بنگلادش را تشکیل داد. او را عامل گشایش دموکراسی در کشور می دانند، اما در کودتای نظامی سال 1981 کشته شد. موضع سازش ناپذیر ضیا در برابر دیکتاتوری نظامی به ایجاد یک جنبش توده ای علیه آن کمک کرد که با برکناری دیکتاتور و رئیس سابق ارتش H.M. به اوج خود رسید. ارشاد در سال 90.

با دنبال کردن کانال واتس اپ ما از اخبار و بهترین های AP مطلع شوید.

دنبال کنید

حریف ضیاء در اولین دوره ریاست جمهوری خود در سال 1991 و در چندین انتخابات پس از آن، حسینه، دختر شیخ مجیب الرحمن رهبر استقلال بود که در کودتای 1975 ترور شد.

ضیا به دلیل انتخابات اولیه سال 1996 مورد انتقاد قرار گرفت که در آن حزب او 278 کرسی از 300 کرسی پارلمان را در طی تحریم گسترده سایر احزاب برجسته از جمله لیگ عوامی حسینه که خواستار تشکیل دولت موقت در زمان انتخابات بود، به دست آورد. دولت ضیاء تنها 12 روز دوام آورد تا اینکه یک دولت موقت غیرحزبی روی کار آمد و انتخابات جدید در ژوئن برگزار شد.

ضیا در سال 2001 در دولت مشترک با حزب اصلی اسلامگرای کشور، جماعت اسلامی که گذشته سیاهی با جنگ استقلال بنگلادش داشت، به قدرت بازگشت.

رقابت با حسینه

حزب ملی‌گرای بنگلادش ضیا قبلاً متحد نزدیک با این حزب بود و دولت او با پیروی از سیاست‌های بازار باز و طرفدار سرمایه‌گذاری، اعتماد جامعه تجاری را حفظ کرد. ضیاء به عنوان یک نقطه نرم برای پاکستان شناخته شده بود و از آن برای ایراد سخنرانی های سیاسی ضد هند استفاده می کرد. هند مدعی شد که شورشیان اجازه داشتند از خاک بنگلادش برای بی‌ثبات کردن ایالت‌های شمال شرقی هند تحت فرمان ضیا، به‌ویژه در دوره دوم ریاست‌جمهوری او از سال 2001 تا 2006 استفاده کنند.

در آن دوره، ضیا همچنین به اتهاماتی مبنی بر اینکه پسر بزرگش، طارق رحمان، یک دولت موازی را اداره می کرد و در فساد گسترده دست داشت، آلوده شد.

در سال 2004، حسینه دولت ضیاء و رحمان را مسئول حملات نارنجکی در داکا دانست که منجر به کشته شدن 24 نفر از اعضای حزب اوامی لیگ و زخمی شدن صدها نفر شد. حسینه به سختی از این حمله که او آن را یک سوءقصد توصیف کرد، فرار کرد و متعاقباً در انتخابات عمومی سال 2008 پیروز شد.

حزب ضیاء و شرکای آن در اختلاف بر سر یک دولت موقت، انتخابات سال 2014 را تحریم کردند و یک پیروزی یک طرفه به رژیم اقتدارگرای فزاینده حسینه دادند. حزب او در سال 2018 به انتخابات سراسری ملحق شد اما در سال 2024 دوباره تحریم کرد و به حسینه اجازه داد تا برای چهارمین بار متوالی از طریق انتخابات جنجالی به قدرت بازگردد.

ضیا در دو پرونده جداگانه فساد مالی به دلیل سوء استفاده از منابع مالی به دلیل سوء استفاده از قدرت به 17 سال زندان محکوم شد. شوهر مرحومش حزب او گفت که این اتهامات با انگیزه سیاسی برای تضعیف اپوزیسیون بوده است، اما دولت حسینه گفت که مداخله نکرده و پرونده مربوط به دادگاه است.

حسینه از سوی مخالفان و منتقدان مستقل خود به دلیل فرستادن ضیا به زندان به شدت مورد انتقاد قرار گرفت.

سلامت نگران سیاست ترامپ است

ضیا در سال 2020 توسط دولت حسینه از زندان آزاد شد و به خانه ای اجاره ای منتقل شد و از آنجا مرتباً از یک بیمارستان خصوصی بازدید می کرد. خانواده او بارها از دولت حسینه درخواست کردند که به ضیا اجازه دهد برای مداوا به خارج از کشور سفر کند، اما با آن مخالفت شد.

پس از 15 سال قدرت، حسینه در یک قیام توده ای در اوت 2024 سرنگون شد و از کشور گریخت. ضیا اجازه سفر به خارج از کشور را توسط یک دولت موقت به رهبری محمد یونس برنده جایزه صلح نوبل دریافت کرد.

ضیا سال ها در مورد سیاست سکوت کرد و در راهپیمایی های سیاسی شرکت نکرد، اما تا زمان مرگش رئیس BNP باقی ماند. رحمان از سال 2018 رئیس موقت حزب بوده است.

او آخرین بار در روز 21 نوامبر در مراسم سالانه ارتش بنگلادش در ایالت داکا، زمانی که یونس و دیگر رهبران سیاسی با او ملاقات کردند، دیده شد. او روی ویلچر نشسته بود و رنگ پریده و خسته به نظر می رسید.

از او رحمان، پسر بزرگش و وارث ظاهری سلسله سیاسی به جای مانده است. پسر کوچکتر او، عرفات، در سال 2015 درگذشت.